Konferensiyalarda ishtirok etish ko‘pincha Scopus’da indekslanadigan nashrga ega bo‘lishning qulay va tez usuli sifatida qabul qilinadi. Biroq formatlarning tashqi o‘xshashligi ortida materiallarni tanlash yondashuvi, taqriz chuqurligi va maqolaning keyingi taqdiri borasida sezilarli farq yashiringan. Konferensiya to‘plamlari ilmiy portfel uchun foydali qo‘shimcha bo‘lishi mumkin, ammo ular jurnal maqolasining o‘rnini to‘liq bosa olmaydi. Quyida buning sabablarini ko‘rib chiqamiz.
Konferensiya to‘plamlari jurnal maqolalaridan nimasi bilan farq qiladi?
Conference proceedings (konferensiya materiallari to‘plamlari) va jurnal maqolalari ilmiy muloqotning turli formatlaridir, garchi rasmiy jihatdan ikkalasi ham indekslanadigan bazalarga kiritilishi mumkin bo‘lsa ham.
Konferensiya to‘plami – bu ilmiy tadbir yakunlari bo‘yicha uning ishtirokchilari ma’ruzalari va tezislari chop etiladigan nashrdir. Bunday materiallar, odatda, ko‘proq amaliy va munozaraviy xususiyatga ega bo‘ladi.
Konferensiya materiallari quyidagilarga yo‘naltirilgan:
- natijalarni tezkor taqdim etish
- g‘oyalarni professional hamjamiyat doirasida muhokama qilish
- metodlarni aprobatsiyadan o‘tkazish
Jurnaldagi nashr esa – tahririy saralash va ekspert baholashidan o‘tgandan keyin davriy, taqriz qilinadigan nashrda chop etiladigan ilmiy maqoladir.
U odatda to‘liq metodologik qismga, kengaytirilgan muhokamaga va manbalarning keng doirasiga tayangan, yanada yetuk va tugallangan tadqiqotni anglatadi. Bu yerda hajm, tahlil chuqurligi va materialni taqdim etish tuzilmasi ancha yuqori bo‘ladi.
To‘plamlar va maqolalar o‘rtasidagi taqriz farqi
Asosiy farq taqriz jarayoniga taalluqlidir. Konferensiyalarda saralash ko‘pincha qisqa muddatlarda o‘tadi – ko‘pincha kengaytirilgan annotatsiya yoki qisqa ma’ruza asosida. Taqriz esa bir-ikki nafar dasturiy qo‘mita eksperti bilan cheklanishi mumkin va bundan tashqari, ko‘p hollarda yuzaki hamda rasmiy tusda bo‘ladi.
Scopus’da indekslanadigan jurnallarda esa ko‘p bosqichli jarayon amal qiladi:
- Qo‘lyozmaning dastlabki tahririy saralovi, shuningdek uni jurnal mavzusi va talablariga muvofiqligini tekshirish.
- Mustaqil ekspert taqrizi (peer review).
- Taqrizchilarning izohlariga ko‘ra matnni qayta ishlash (bunday bosqichlar bir nechta bo‘lishi mumkin).
- Tahririyatning yakuniy qarori – odatda uch variantdan biri: qabul qilindi, qayta ishlash kerak, rad etildi (accepted / revise / rejected).
Bu jarayon oylar davom etadi, ammo aynan shu daraja attestatsiya komissiyalari, grant fondlari va dissertatsiya kengashlari tomonidan qadrlanadi.
Konferensiya to‘plamlarining indeksatsiyasi bilan bog‘liq xavflar
Scopus’da indekslanishini da’vo qiladigan barcha konferensiyalar ham to‘plam chop etiladigan paytda ushbu maqomini saqlab qolmaydi. Ma’lumotlar bazalari manbalar tarkibini muntazam qayta ko‘rib chiqadi va talablarga javob bermaydigan seriyalarni chiqarib tashlaydi. Olim quyidagi muammoli holatlarga duch kelishi mumkin:
- To‘plam topshirish vaqtida bazada bo‘lgan, ammo son chop etilishidan oldin chiqarib tashlangan.
- Butun seriya emas, balki faqat ayrim jildlargina indekslanadi.
- Nashr Scopus’ga kiritilgan, ammo kvartil va iqtibos ko‘rsatkichlarisiz.
- Nashr rasmiy jihatdan bazaga tushadi, ammo olim ishlaydigan tashkilot tomonidan hisobga olinmaydi.
Taqriz qilinadigan jurnallarda ham shunga o‘xshash xavflar mavjud, biroq ularning indeksatsiya holatini tekshirish ancha oson.
Nima uchun jurnal maqolasi katta akademik ahamiyatga ega?
Dissertatsiya himoyasida, ilmiy unvon olish uchun ariza topshirishda yoki grant tanlovlarida qatnashishda nashrlarga qo‘yiladigan talablar odatda jurnaldagi maqolalar bilan konferensiya materiallarini alohida ko‘rib chiqadi. Ayrim reglamentlarda to‘plamlar qisman yoki pasaytiruvchi koeffitsiyent bilan hisobga olinadi, ba’zi hollarda esa umuman inobatga olinmaydi.
Kvartiliga ega jurnal (Q1-Q4)da chop etilgan to‘liq maqola ko‘proq rasmiy talablarni qoplaydi va akademik portfelda ancha ishonchli ko‘rinadi. Bundan tashqari, jurnal maqolalari ko‘proq iqtibos qilinadi, chunki ularni qidiruv tizimlari va ixtisoslashgan bazalar orqali topish osonroq bo‘ladi.
Agar olim oldida dissertatsiya himoyasi, attestatsiya, grant yoki xalqaro e’tirof kabi vazifalar turgan bo‘lsa, ustuvorlikni aynan taqriz qilinadigan jurnallarga berish maqsadga muvofiq. Konferensiyadagi nashr ishlar ro‘yxatini to‘ldirishi mumkin, biroq nufuzli ilmiy jurnaldagi sifatli maqola o‘rnini bosa olmaydi.
Scopus’da nashr qilishni rejalashtiryapsizmi? Siz «Ilmiy Nashrlar» ga murojaat qilishingiz mumkin. Bizning mutaxassislarimiz sizni qiziqtirgan nashrlarning maqomini tekshirishga va mavzu, muddat hamda tashkilotingiz talablarini inobatga olgan holda mos jurnalni tanlashga yordam beradi. Bepul maslahat olish uchun quyidagi formani to‘ldiring, va menejerimiz siz bilan yaqin orada bog‘lanadi. Yangi cho‘qqilar sari olg‘a!
