Q2 jurnalida maqola chop etish ko‘plab mualliflar uchun muhim akademik yutuq hisoblanadi. Bunday nashrlar, qoida tariqasida, tadqiqot sifati, natijalarning yangiligi, maqola rasmiylashtirilishi va nashr etikasi talablariga rioya qilinishiga nisbatan yuqoriroq talablarni qo‘yadi. Biroq aynan shu darajadagi jurnallarda nashr atrofida ko‘pincha shubhali takliflar paydo bo‘ladi: «Scopus Q2’da $500 evaziga kafolatlangan nashr», «tezkor indeksatsiya», «qisqa muddatlar» va «murakkab taqrizsiz». Amalda bunday va’dalar ko‘pincha ehtiyotkorlikka sabab bo‘lishi kerak.
Q2 jurnallarining o‘ziga xos jihati nimada?
Q2 jurnallari o‘z fan sohasi doirasida ikkinchi kvartil guruhini egallaydi. Bular «zaif» yoki «oson o‘tib ketadigan» nashrlar emas, balki allaqachon sezilarli saralash darajasiga, barqaror tahririyat siyosatiga va to‘liq taqriz jarayoniga ega jurnallardir. Bunday jurnalga kirish odatda pastroq kvartildagi nashrlarga qaraganda qiyinroq bo‘ladi. Odatda muallifdan shunchaki rasmiy jihatdan tayyorlangan matn emas, balki jurnal mavzusiga haqiqatda mos keladigan, ilmiy qiymatga ega va ekspert bahosiga bardosh bera oladigan tadqiqot kutiladi.
Nega Q2 jurnallarida nashr narxi arzon bo‘lmaydi?
Narx faqat maqolani joylashtirishning o‘zi bilan emas, balki bir qator omillar yig‘indisi bilan shakllanadi:
- tahririy ishlov
- noshirning xalqaro infratuzilmasi
- qo‘lyozmani texnik qo‘llab-quvvatlash
- taqrizchilar bilan ishlash
- maqolani chop etish
- jurnal platformasini qo‘llab-quvvatlash
- DOI biriktirish
- nashr ko‘rinuvchanligini ta’minlash
- indeksatsiya standartlariga rioya qilish
Bundan tashqari, ayrim jurnallarda APC (Article Processing Charge – maqolani qayta ishlash va chop etish uchun to‘lov) amal qiladi va bu to‘lovning o‘zi ham $500 dan ancha yuqori bo‘lishi mumkin. Shu sababli, qo‘shimcha izohlarsiz Q2’da shu summaga nashrni va’da qilishning o‘ziyoq shubhali ko‘rinadi. Taxminiy narx haqida esa ushbu mavzuga batafsilroq bag‘ishlangan boshqa maqolamizdan bilib olishingiz mumkin.
Nashr jarayoni qanday kechadi va nega u oson bo‘lmaydi?
Alohida ravishda shuni tushunish muhimki, bunday jurnallarda nashr jarayonining o‘zi qanday kechadi. Qo‘lyozma topshirilgandan so‘ng, maqola odatda dastlabki tahririy tekshiruvdan o‘tadi, so‘ngra taqrizga yuboriladi. Shundan keyin muallif izoh va e’tirozlarni oladi, matnni qayta ishlaydi va faqat ijobiy qaror chiqqandagina nashrga qabul qilish bosqichiga o‘tishi mumkin bo‘ladi. Ilova qilingan maqolada jurnallardagi taqriz jarayoni 3 oydan 6 oygacha va undan ham ko‘proq davom etishi mumkinligi, shuningdek taqrizchilar izohlari bilan to‘liq ishlashni talab qilishi bevosita ta’kidlangan. Shu sababli, Q2’da maqolani «7-14 kun ichida» yoki «bir oyda tayyor holda» chop etib berishni va’da qilish normal tahririy jarayon mantig‘iga zid keladi.
Bunday xizmatlarga murojaat qilganda qanday xatarlar mavjud?
Bunday xizmatlarning xatarlari juda jiddiy. Birinchidan, muallif maqolasi chiqadigan paytga kelib allaqachon indeksatsiyadan chiqqan yoki umuman e’lon qilingan maqomga ega bo‘lmagan jurnal uchun pul to‘lab qo‘yishi mumkin. Ikkinchidan, maqola shubhali yoki bazadan chiqarib tashlangan nashrda paydo bo‘lishi mumkin, bu esa obro‘ga putur yetkazadi. Uchinchidan, bunday nashr dissertatsiya himoyasi, ilmiy unvon olish, grant topshirish yoki ichki attestatsiyadan o‘tishda hisobga olinmasligi mumkin. Va nihoyat, muallif nafaqat pulini, balki vaqtini ham yo‘qotishi mumkin. U «oson nashr» ga umid qilib turgan paytda, sifatli va halol jurnalga topshirish uchun real muddatlar boy beriladi.
Firibgarlarni qanday aniqlash mumkin?
Firibgarlarni aniqlash uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri savollar berish muhim. Eng avvalo, aynan qaysi jurnalga topshirish rejalashtirilayotganini, uning joriy maqomi qanday ekanini va indeksatsiyani mustaqil ravishda tekshirish mumkin yoki yo‘qligini aniqlashtiring. Albatta, muddatlarni ham so‘rang, chunki agar sizga Q2 uchun haddan tashqari tez natija va’da qilinsa, bu jiddiy shubha uchun sababdir.
Keyin narx tarkibiga aynan nimalar kirishini aniqlab olish kerak:
- tahrir
- tarjima
- jurnal tanlash
- yozishmalarni kuzatib borish
- maqolani topshirish yoki go‘yoki «kafolatlangan nashr»
Ishonchli ijrochi xizmat tarkibini yashirmaydi. Shuningdek, rasmiy shartnoma, tushunarli to‘lov shartlari, majburiyatlarning yozma qaydi va mumkin bo‘lgan xatarlarning shaffof tavsifini talab qilish zarur. Kompaniyaning saytini, haqiqiy aloqa ma’lumotlarini, sharhlarni, кейslar mavjudligini va jurnal bilan o‘zaro hamkorlik aynan qanday kechishini tushuntirishga tayyorligini tekshirish foydali. Agar sizga «100% kafolat» va’da qilinsa, jurnal nomi to‘lovgacha yashirilsa, indeksatsiya mexanizmi tushuntirilmasa yoki shoshiltirish orqali bosim o‘tkazilsa, bular insofsiz sxemaning eng tipik belgilaridan biridir.
Q2 jurnalida nashr etish vaqt, tayyorgarlik, jurnalni to‘g‘ri tanlash va to‘liq taqriz jarayonidan o‘tishga tayyorlikni talab qiladi. Aynan shu sababli, Q2’da tez, oson va atigi $500 evaziga nashr etish haqidagi takliflar omadli imkoniyat sifatida emas, balki puxta tekshiruv uchun sabab sifatida qabul qilinishi kerak. Ilmiy nashr masalalarida ortiqcha ishonuvchanlik juda qimmatga tushishi mumkin – ham moliyaviy, ham reputatsion ma’noda.
Scopus’da nashr qilishni rejalashtiryapsizmi va jurnal tanlash hamda maqola topshirishda xatarlardan qochmoqchimisiz? Siz «Ilmiy Nashrlar» ga murojaat qilishingiz mumkin. Biz e’lon qilingan shartlarning qanchalik real ekanini baholashga, nashr maqomini tekshirishga va mos jurnalni tanlashga yordam beramiz. Shuningdek, biz sizni nashr jarayonining har bir bosqichida kuzatib boramiz. Bepul konsultatsiya olish uchun quyidagi formani to‘ldiring, va menejerimiz siz bilan yaqin вақт ichida bog‘lanadi. Yangi cho‘qqilar sari!
